سامانه همایش های دانشگاه آزاد اسلامی واحد یزد

صفحه اصلی / نخستین همایش ملی جهت گیری الهی فرهنگی در تدریس دروس تخصصی دانشگاهی

اکوتیولوژی قرآنی : درس میان رشته ای با پیوند الهی- فرهنگی در عصر بحران های زیست محیطی

نویسندگان :

شیرین آقانجفی زاده¹

1- گروه محیط زیست ، واحد میبد ، دانشگاه آزاد اسلامی ، میبد ، ایران

کلمات کلیدی :

الهیات محیط زیست ( اکوتیولوژی)،قرآن کریم،اخلاق زیست محیطی،بوم شناسی،عدالت زیست محیطی

چکیده :

بحران های زیست محیطی در دهه های اخیر روند رو به افزایشی داشته است. دانش محیط زیست تا کنون نتوانسته ،راهکارهای مناسبی برای کاهش بحران های فوق جهت بقای زیستمندان ارائه کند. جهان امروز به این نتیجه رسیده است که این بحران ها، نیازمند پاسخ های اخلاقی ، معنوی و الهیاتی هستند. هدف از این مقاله بررسی مفاهیم بنیادین "اکوتیولوژی " یا "الهیات محیط زیست قرآنی" است که می تواند مبانی نظری قدرتمندی برای حفاظت از زیست بوم در جامعه اسلامی فراهم آورد. با استفاده از روش توصیفی – تحلیلی محتوای کیفی آیات قرآن و احادیث نبوی مورد بررسی قرار گرفت . یافته ها نشان داد اکوتیولوژی قرآنی با تمرکز بر حکمت الهی ( مبانی فلسفی و دینی رابطه انسان و طبیعت در اسلام )و جهان شمولی ( قابلیت تطبیق با مفاهیم مدرن محیط زیستی بدون دور شدن از مبانی دینی)، به عنوان پلی بین دین ، علم واخلاق می باشد. ارکان اصلی آن شامل الهیات آفرینش، اخلاق زیست محیطی ، بوم شناسی و عدالت زیست محیطی است . بر اساس الهیات محیط زیست اسلامی، قرآن کریم متنی اکو- محور دارد که جهان طبیعت را مجموعه ای از نشانه های الهی ( آیات ) ، مواهبی امانتی ( امانت ) و موجودات تسبیح گو ( مسبحات ) می داند. مفاهیم قرآنی " میزان " ( توازن )، " خلافت " (مسئولیت امانتداری ) ، " آیات " ،" فساد فی الارض " ( تخریب زمین )، "وفای به عهد "، " شورا " و " عدالت " چارچوبی الهیاتی برای اکوتیولوژی قرآنی تشکیل می دهند .همکاری بین علمای دین و متخصصان محیط زیست در تدوین سر فصل های این درس و گنجاندن آن در نظام آموزشی کشور ،اقدامی موثر در راستای تدریس با جهت گیری الهی – فرهنگی و زمینه ساز ظهور پارادایمی نوین در تعامل انسان و طبیعت است.