سامانه همایش های دانشگاه آزاد اسلامی واحد یزد

صفحه اصلی / نخستین همایش ملی جهت گیری الهی فرهنگی در تدریس دروس تخصصی دانشگاهی

پیوند و گریز در تدریس با رویکرد الهی-فرهنگی در رشته مهندسی عمران

نویسندگان :

حسین کرتی خورگو¹ عماد کمالی² صلاح الدین درغال³

1- دانشگاه فرهنگیان پردیس شهید بهشتی بندرعباس 2- دانشگاه پیام نور 3- دانشگاه پیام نور

کلمات کلیدی :

پیوند و گریز،آموزش مهندسی عمران،رویکرد الهی-فرهنگی،ارزش‌های معنوی،هویت ایرانی-اسلامی

چکیده :

آموزش مهندسی عمران به‌عنوان یکی از رشته‌های کلیدی در توسعه زیرساخت‌های جوامع، نقشی محوری در تربیت متخصصانی متعهد و کارآمد دارد. بااین‌حال، رویکردهای متداول آموزش این رشته، عمدتاً بر جنبه‌های فنی و علمی متمرکز بوده و کمتر به ارزش‌های الهی و فرهنگی توجه نشان داده‌اند. این مقاله با هدف بررسی مفهوم «پیوند و گریز» در تدریس مهندسی عمران با رویکرد الهی-فرهنگی، به تحلیل چگونگی ادغام ارزش‌های معنوی و فرهنگی در برنامه‌های درسی این رشته می‌پردازد. پیوند در این مطالعه به معنای تلفیق اصول و ارزش‌های الهی (مانند مسئولیت‌پذیری محیطی بر پایه آموزه‌های اسلامی) و عناصر فرهنگی (مانند هویت ایرانی-اسلامی در طراحی سازه‌ها) در فرآیند آموزش است، درحالی‌که گریز به اجتناب از رویکردهای سکولار و مادی‌گرایانه‌ای اشاره دارد که با ارزش‌های بومی و دینی ناسازگارند. گستره محتوایی این پژوهش شامل بررسی متون آموزشی معاصر (از سال ۲۰۱۰ به بعد) به زبان‌های فارسی و انگلیسی، با تمرکز بر برنامه‌های درسی دانشگاه‌های ایران است. این مطالعه از رویکرد مفهومی-نظری با روش تحلیلی و مرور نظام‌مند استفاده کرده و به تحلیل پیشینه پژوهش‌های مرتبط، چالش‌ها و فرصت‌های موجود در این حوزه می‌پردازد. نتایج نشان می‌دهد که ادغام ارزش‌های الهی-فرهنگی در آموزش مهندسی عمران می‌تواند به تربیت مهندسانی منجر شود که نه‌تنها از نظر فنی توانمندند، بلکه از منظر اخلاقی و فرهنگی نیز به مسئولیت‌های اجتماعی خود پایبندند. بااین‌حال، موانعی مانند نبود مدل‌های عملی مشخص، مقاومت در برابر تغییر برنامه‌های درسی سنتی، و کمبود منابع آموزشی بومی چالش‌هایی جدی ایجاد می‌کنند. این مقاله پیشنهاد می‌دهد که با طراحی دوره‌های آموزشی جدید، برگزاری کارگاه‌های مهارتی برای اساتید، و تدوین سیاست‌های کلان در وزارت علوم، می‌توان پیوند مؤثری میان ارزش‌های الهی-فرهنگی و آموزش مهندسی برقرار کرد. همچنین، گریز از الگوهای غربی در آموزش، نیازمند بازنگری در محتوای دروس و تأکید بر هویت بومی است. این پژوهش با ارائه چارچوبی مفهومی، گامی در جهت غنی‌سازی آموزش مهندسی عمران برمی‌دارد و پیشنهادهایی برای تحقیقات آتی (مانند بررسی‌های تجربی در دانشگاه‌ها) و کاربردهای عملی (مانند بازطراحی سرفصل‌های درسی) ارائه می‌دهد. در نهایت، این مطالعه بر اهمیت تعادل میان جنبه‌های فنی و ارزشی در آموزش تأکید دارد تا مهندسان آینده بتوانند به‌عنوان عاملان توسعه پایدار و اخلاق‌مدار در جامعه نقش‌آفرینی کنند