سامانه همایش های دانشگاه آزاد اسلامی واحد یزد

صفحه اصلی / نخستین همایش ملی جهت گیری الهی فرهنگی در تدریس دروس تخصصی دانشگاهی

پیوند و گریز در تدریس با رویکرد الهی فرهنگی در دروس تخصصی

نویسندگان :

مریم حسن پور تمر¹

1- دانشگاه فرهنگیان - پردیس علامه طباطبایی ارومیه

کلمات کلیدی :

رویکرد الهی _ فرهنگی،پیوند،گریز،تدریس،دروس تخصصی،تمدن نوین اسلامی

چکیده :

آموزش تخصصی در جهان معاصر، به‌عنوان یکی از مهمترین ابزارهای توسعه علمی، اقتصادی و فناورانه، جایگاه برجسته‌ای در سیاست گذاری های کلان کشورها یافته است. دانشگاهها و مراکز آموزش عالی با تمرکز بر تربیت نیروی انسانی متخصص، در مسیر تولید دانش و حل مسائل پیچیده بشری گام برمیدارند. با این حال، تمرکز صرف بر مهارت آموزی و کارکردهای فنی، بدون توجه به ابعاد فرهنگی، اخلاقی و الهی، موجب شکل گیری نوعی گسست معنایی در فرآیند آموزش شده است؛ گسستی که پیامدهای آن در بحرانهای هویتی، ضعف مسئولیت پذیری اجتماعی، و کاهش تعهد انسانی در نسل‌های جدید قابل مشاهده است. این مقاله با هدف باز اندیشی در ماهیت آموزش تخصصی، به تحلیل انتقادی دو رویکرد متقابل (پیوند) و (گریز) در نظام‌های آموزشی میپردازد. رویکرد پیوند، آموزش را فرآیندی چند لایه و معنا محور میداند که باید در خدمت تعالی انسان، عدالت اجتماعی و رضایت الهی قرار گیرد. در این چارچوب، استاد نقش راهبر تربیتی و الگوی اخلاقی را ایفا میکند، دانشجو موجودی معنا جو، مسئولیت پذیر و متصل به فرهنگ و حقیقت الهی تلقی میشود، و ساختار آموزشی باید زمینه‌ساز رشد همه‌جانبه انسان باشد. در مقابل، رویکرد گریز، آموزش را از ارزشهای فرهنگی و دینی جدا کرده و آن را به فرآیندی صرفاً فنی، رقابتی و سود محور تقلیل میدهد؛ نتیجه آن، شکل گیری نسلی بی هویت، بی تعهد و بی‌تفاوت نسبت به پیامدهای اجتماعی و اخلاقی دانش تخصصی است. مقاله حاضر با بهره‌گیری از روش تحلیل نظری و بررسی تطبیقی ساختارهای آموزشی، ضمن نقد وضعیت موجود، به واکاوی نقش عناصر کلیدی آموزش تخصصی—از جمله استاد، دانشجو، محتوای دروس، فضای دانشگاهی و اهداف نهایی آموزش—در تحقق یا تضعیف پیوند میان علم و ارزشهای الهی میپردازد. همچنین، با بررسی نمونه‌های موفق تلفیق علم و معنا در نظام‌های آموزشی الهی–فرهنگی، تلاش دارد الگویی تلفیقی برای آموزش معنا محور و تمدن ساز ارائه دهد؛ الگویی که بتواند علم را در خدمت انسان، فرهنگ و حقیقت الهی قرار داده و زمینه‌ساز شکل گیری تمدن نوین اسالمی گردد. در نهایت، مقاله با تأکید بر ضرورت باز تعریف نقش دانشگاه ها در فرآیند تمدن سازی، پیشنهادهایی عملی برای تحول در سیاست گذاری آموزشی، تربیت استادان معنا محور، و طراحی ساختارهای درسی مبتنی بر تلفیق معرفت تخصصی با تربیت فرهنگی و اخلاقی ارائه میدهد. این الگو میتواند افق های جدیدی در بازسازی هویت علمی–فرهنگی جوامع اسلامی بگشاید و آموزش تخصصی را از یک فرآیند صرفاً فنی، به بستری برای رشد انسان کامل و جامعه متعالی ارتقا دهد.