سامانه همایش های دانشگاه آزاد اسلامی واحد یزد

صفحه اصلی / نخستین همایش ملی جهت گیری الهی فرهنگی در تدریس دروس تخصصی دانشگاهی

داده کاوی و طبقه بندی احادیث با هدف بازتعریف روش های آموزش علوم اسلامی

نویسندگان :

اکرم تفتیان¹ کوثر رئیس زاده اردکانی²

1- دانشگاه آزاد اسلامی واحد یزد 2- دانشگاه آزاد اسلامی واحد یزد

کلمات کلیدی :

بازتعریف علم دینی،طبقه بندی احادیث،داده کاوی احادیث،آموزش علوم اسلامی،هوش مصنوعی اسلامی

چکیده :

حدیث‌ها به عنوان منابع بنیادین قوانین، سنت‌ها و آموزه‌های اسلامی، دارای ویژگی‌های زبانی منحصربه‌فردی مانند زبان عربی کهن و ساختارهای روایی هستند که تحلیل آن‌ها مستلزم توسعه روش‌های تخصصی در پردازش زبان طبیعی است. با وجود این ضرورت، خلأ مطالعاتی آشکاری در زمینه به‌کارگیری هوش مصنوعی برای تحلیل متون حدیث در ادبیات علمی مشاهده می‌شود. این مقاله با انجام یک مطالعه مروری نظام‌مند، کلیه پژوهش‌های مرتبط با دو حوزه اصلی طبقه‌بندی و داده‌کاوی حدیث را بررسی کرده و روش‌ها و الگوریتم‌های موجود را از نظر کارایی، دقت و سادگی مورد نقد و ارزیابی قرار می‌دهد. به دلیل ناهمگونی مجموعه‌داده‌های مورد استفاده در مطالعات پیشین، مقایسه مستقیم نتایج دشوار بود؛ لذا در این تحقیق، عملکرد روش‌ها با استفاده از یک مجموعه داده یکسان متشکل از ۳۱۵۰ حدیث از کتاب صحیح بخاری سنجیده شد. یافته‌ها حاکی از آن است که شبکه‌های عصبی قادر به طبقه‌بندی احادیث با دقت قابل‌توجه ۹۴ درصد هستند و در حوزه داده‌کاوی، تلفیق مدل فضای برداری با الگوریتم جستجوی غنی‌شده به دقت ۸۸ درصد دست یافته است. یک نکته کلیدی این است که پرسش‌های کاربر باید با سبک زبانی و محتوایی حدیث‌ها هماهنگی داشته باشند. در نهایت، این مطالعه کمبود رویکردهای مبتنی بر دانش را در این حوزه خاطرنشان ساخته و استفاده از گراف‌های دانش را به عنوان مسیری امیدبخش برای پژوهش‌های آینده پیشنهاد می‌نماید. این پژوهش امید دارد که با بهره گیری از فناوری های نوین، گامی در جهت بازتعریف روش های آموزش علوم اسلامی و تقویت گفتمان الهی در فضای آکادمیک بردارد.