سامانه همایش های دانشگاه آزاد اسلامی واحد یزد

صفحه اصلی / نخستین همایش ملی جهت گیری الهی فرهنگی در تدریس دروس تخصصی دانشگاهی

از اسناد تا تجربه زیسته؛ بررسی فاصله آرمان و عمل در تدریس با رویکرد الهی–فرهنگی

نویسندگان :

حامد سلیمانی¹

1- دانشگاه فردوسی مشهد

کلمات کلیدی :

رویکرد الهی–فرهنگی،آسیب‌شناسی آموزشی،اسناد بالادستی،محتوای درسی،روش‌های تدریس

چکیده :

آموزش با رویکرد الهی–فرهنگی در اسناد بالادستی آموزش‌وپرورش ایران به‌عنوان غایت تربیت و تحقق «حیات طیبه» معرفی شده است؛ اما تجربه زیسته در مدارس نشان می‌دهد میان اهداف آرمانی و واقعیت‌های آموزشی شکاف معناداری وجود دارد. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون، به آسیب‌شناسی این وضعیت پرداخته است. داده‌ها از تحلیل اسناد بالادستی آموزش کشور، مطالعه محتوای برنامه‌های درسی و مصاحبه با دبیران گردآوری شد و پس از کدگذاری در چهار محور اصلی بازنمایی گردید. یافته‌ها نشان دادند نخست، اهداف و آرمان‌های اسناد (ایمان، هویت اسلامی–ایرانی، اخلاق) در عمل به حافظه‌محوری و کنکور تقلیل یافته‌اند؛ دوم، محتوا و منابع درسی به دلیل یکنواختی، کمبود منابع مکمل و روایت‌های کلیشه‌ای از نیازهای الهی–فرهنگی فاصله گرفته‌اند؛ سوم، روش‌های تدریس به‌جای مشارکت و تجربه زیسته، غالباً معلم‌محور و زمان‌محور باقی مانده‌اند؛ و چهارم، نظام ارزشیابی با تأکید بر آزمون‌های نهایی و کمیت‌گرایی، عملاً ارزش‌ها و شایستگی‌ها را نادیده می‌گیرد. این یافته‌ها آشکار می‌سازند که تحقق اهداف الهی–فرهنگی مستلزم بازاندیشی بنیادین در سیاست‌گذاری، محتوا، روش‌های تدریس و سازوکارهای ارزشیابی است تا مدرسه از «کارگاه آزمون» به «عرصه پرورش انسان مؤمن و هویت‌مند» بازتعریف گردد.