سامانه همایش های دانشگاه آزاد اسلامی واحد یزد

صفحه اصلی / نخستین همایش ملی جهت گیری الهی فرهنگی در تدریس دروس تخصصی دانشگاهی

اثربخشی تدریس درس شبکه‌های عصبی مصنوعی با رویکرد الهی–فرهنگی: الگویی میان‌رشته‌ای مبتنی بر آموزه‌های اسلامی

نویسندگان :

زهرا سادات سجادی¹ زهره سادات اخوان حجازی²

1- دانشگاه آزاد اسلامی واحد کاشان 2- دانشگاه آزاد اسلامی واحد کاشان

کلمات کلیدی :

شبکه های عصبی مصنوعی،آموزش دینی،اخلاق در فناوری،قرآن و علم،تدریس میان رشته ای

چکیده :

با گسترش روزافزون علوم نوین مانند هوش مصنوعی و کاربردهای آن در زندگی بشر، اهمیت بازاندیشی در شیوه‌های تدریس دروس تخصصی دانشگاهی بیش از پیش احساس می‌شود. از جمله موضوعات مهم، توجه به پیوند علم و معنویت در فرایند آموزش است، موضوعی که در نظام آموزشی رایج کمتر بدان پرداخته شده است. این پژوهش با هدف ارائه الگویی میان‌رشته‌ای، به بررسی اثربخشی تدریس درس شبکه‌های عصبی مصنوعی با رویکرد الهی–فرهنگی پرداخته است. در این رویکرد، مفاهیم فنی این درس مانند عصب مصنوعی، وزن‌دهی، الگوریتم پس‌انتشار خطا، تابع فعال‌سازی، یادگیری شبکه و سازوکارهای تصمیم‌گیری، با آموزه‌های اسلامی برگرفته از قرآن کریم، نهج‌البلاغه پیوند داده شده‌اند. این پیوند مفهومی از طریق مقایسه‌های استعاری و تبیین‌های معنوی مانند توبه، هدایت، فطرت، اراده، مسئولیت و سنجش اعمال برقرار شده و به کارگیری آن‌ها در طراحی تدریس، تعامل کلاسی و ارزیابی‌ها مورد استفاده قرار گرفته است. روش پژوهش، ترکیبی از طراحی آموزشی و تحلیل بازخورد کمی است. ابتدا محتوای درسی با رویکرد تلفیقی طراحی و اجرا شد. سپس جهت ارزیابی اثربخشی، پرسش‌نامه‌ای مشتمل بر ۱۰ پرسش با طیف لیکرت بین ۲۰ دانشجوی شرکت‌کننده در کلاس اجرا گردید. پرسش‌ها متناسب با اهداف پژوهش و شامل رضایت کلی، افزایش علاقه به درس، ارتقاء معنویت، درک اخلاق حرفه‌ای، و تمایل به استفاده از رویکرد در سایر دروس طراحی شده بودند. یافته‌های حاصل از تحلیل آماری نشان داد که میانگین نمره‌های تمامی پرسش‌ها بالاتر از ۴ از ۵ بوده است. بالاترین میانگین مربوط به تمایل به گسترش این رویکرد در دروس دیگر با مقدار ۴.۷ وافزایش انگیزه معنوی با ارزش 4.6 بود. همچنین پرسش‌های مرتبط با عمق یادگیری، درک اخلاقی و معنابخشی به علم نیز میانگین بالا و انحراف معیار پایینی داشتند که بیانگر هم‌سویی در تجربه دانشجویان است. نتایج نشان می‌دهد که آموزش با جهت‌گیری الهی–فرهنگی، می‌تواند ضمن تقویت یادگیری علمی، نگرش انسانی–اخلاقی و انگیزه معنوی دانشجویان را نیز ارتقاء داده و الگویی کارآمد در راستای اسلامی‌سازی علوم تخصصی ارائه دهد.